Tagarchief: Kerst

Iets over relativeren, spiralen en verliefdheid

Ik las net het volgende op Twitter over ADHD: ‘Niet symptomen, maar disfunctioneren is de reden voor diagnostiek en eventueel behandeling’. Toen bedacht ik me dat ik onbewust jarenlang deze stelling heb getracht te verdedigen, maar het niet zo goed kon verwoorden. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat je het disfunctioneren zó kan behandelen en aanpakken, dat je daarna misschien niet eens meer de diagnose zou hebben als je dezelfde tests onderging. Of ik dan denk dat ADHD over kan gaan? Nee, maar ik geloof wel dat je er heel hard aan kan werken zodat het geen disfunctioneren meer is, maar symptomen die niet in de weg zitten. Hiermee bedoel ik niet ‘ermee leren leven’ want dat klinkt nogal zwaarmoedig en dat ben ik eigenlijk helemaal niet. Het worden gewoon dingen waar iedereen op z’n tijd last van heeft. Het hoort erbij.

imageHet aller- aller- allergrootste voordeel dat ik heb met de diagnose, is de wetenschap dat het dus daardoor juist heel normaal is. Heel paradoxaal ook, dat klopt. Je zou denken dat ik het idee kan hebben niet normaal te zijn, of een afwijking heb, of iets anders waar mensen niet mee kunnen omgaan. Maar nee. Doordat ik weet wat het is, weet ik ook dat alles wat er stom aan is weer overgaat. Wat me een bijzonder veilig gevoel geeft net als het feit dat ik niet de enige ben. Ik bedoel, wie verzint er nou een complete diagnoselijst en behandeling op basis van de klachten en emoties van één persoon? Just saying. Ik bedacht me vanmiddag hoe ik me zou voelen als de naam ADHD niet bestond en ik dus zou denken dat het normaal is dat je hoofd soms ontploft, of dat het niet alles goed kan verwerken. En dan ook nog alles dat erbij komt kijken. Ik denk dat ik echt zwaar depressief geraakt zou zijn.

Relatie-technisch gezien heb ik er dit weekend echt een potje van gemaakt en dat schaar ik in het rijtje disfunctioneren. Maandenlang heb ik de onzekerheid, angsten en twijfels gehad die bij verliefdheid horen, maar ook de euforie en spanning ervan. Iedereen kent dit, alleen heb ik nogal moeite om dat allemaal een beetje te relativeren en logisch na te denken. Of dat ADHD is of ik, weet ik niet. Het maakte me ook niet zoveel uit. Ik wist dat ik in een enorme positieve spiraal zat en daar hield ik me aan vast, maar ik wist ook dat als die ten einde zou komen, ik waarschijnlijk niets geleerd zou hebben.

Dus ja, toen ik me vanmiddag realiseerde dat dit hele stomme date-gedoe misschien wel nergens toe zou leiden, werd ik overvallen door een enorm zwartgallige bui. Een soort depressie-aanval. Natuurlijk, dacht ik. Het werd wel een keer tijd. En op de automatische piloot heb ik de dingen gedaan die ik normaliter ook zou doen, maar dan met een doelloos en leeg gevoel. Of eigenlijk helemaal geen gevoel en dat vind ik heel erg. Ik legde me er maar bij neer, bedenkend hoe lang het de vorige keer duurde (anderhalve dag, maar iedereen weet inmiddels dat ik alleen maar in termen als ‘nooit’ en ‘altijd’ denk). Een paar uur later plofte ik inmiddels zwaar depressief op de bank en knalde de tv aan. Na vijfennegentig zenders zag ik het in beeld. Een kerstboom. En ineens voelde ik me kalmer, relaxter en gelukkiger dan de afgelopen maanden bij elkaar. In een paar uur, wat gelijk weer een nieuw record leek te zijn.

imageMaar ik zat de afgelopen maanden niet in een positieve spiraal, ik ging alleen maar naar beneden tot ik niet verder kon en het was allemaal mijn eigen schuld. Ik was zo bang voor een relatie, dat ik heb gezocht naar een reden om er niet aan te hoeven beginnen. Ik wilde zo graag stoppen met roken, dat ik alle gevolgen avn roken heb opgezocht, de hypochonder in me heb ontwaakt en van alle stress weer ben begonnen. Ik wilde zo graag motivatie om te sporten, dat ik nu zeker weet dat ik gedoemd ben met mijn gebrek aan lichaamsbeweging. Ik heb van alle punten in mijn leven de negatieve gevolgen opgezocht, dat ik alle positiviteit eigenhandig heb verbannen omdat het me wat te doen gaf. Ik heb in al die maanden misschien een halve dag genoten van het verliefd zijn. De rest was kut.

Achteraf had ik het kunnen weten toen ik me een paar weken geleden bedacht dat ik elke ochtend trillend en naar adem happend onder de douche stond. Dat het me niet meer lukte om rustig in een rij van de kassa te staan. Dat ik al weken niet meer in de binnenstad was geweest omdat het idee alleen al me benauwde. Dat ik niet uitkeek naar een vakantie, vanwege de hoeveelheid doemscenario’s waar ik uit kon kiezen. En dat ik eigenlijk dingen deed omdat het moest, en alleen genoot van het moment waarop het achter de rug was. En toch was ik al die tijd niet ongelukkig, zodat ik het niet herkende toen ik me wél zo voelde.

Dus eigenlijk heb ik de afgelopen weken gewoon de verkeerde conclusie getrokken en was het niet de ADHD-piek waar ik in zat, maar het dal. Pas nu herken ik het, en dankzij het door velen gehate label weet ik nu ook hoe ik daar kwam en vooral hoe ik er weer uitkom. Al die jaren dat ik schema’s heb moeten invullen, dagboeken bijhouden, stemmingen heb moeten peilen werpen nu z’n vruchten af. Als ik nooit had geleerd hoe ik emoties zou moeten benoemen, dat ze tijdelijk zijn en voornamelijk te beïnvloeden, had ik het veel zwaarder gehad dan nu. Dit besef maakt me nu heus niet in één klap dolgelukkig, maar dit is wel het moment om aan de bel te trekken en de wetenschap dat het beter wordt neemt al de helft van het zwarte wolkje om me heen weg.

En dat, lieve lezers, is nou de positieve kant van ADHD.

Kerst & ADHD. Nee echt…

Ik hou van kerst. Echt, als het aan mij ligt staat de kerstboom in september al op om in april pas te worden opgeborgen en dan ook alleen maar voor de vorm. Het is het enige moment van het jaar waarop ik kan toekijken hoe anderen volledig in de stress schieten in de supermarkt, het gevoel dat ik het hele jaar door ervaar. Niet dat ik het iemand gun maar heel stiekem denk ik wel eens ‘zo, weet je eindelijk eens hoe dat voelt.’ Want ondanks dat de lokale super gewoon 365 dagen per jaar open is, gedragen mijn buurtgenoten zich alsof de wereld vergaat en och, als er maar genoeg te eten is.

Zelfs de kerstdagen hebben inmiddels hun eigen routine. Al jarenlang vieren broerlief en ik kerstavond in de familiekroeg, Eerste Kerstdag bij papa, en Tweede bij mama. Dat betekent dat ik de afgelopen achtentwintig jaar nog nooit alleen thuis ben geweest met kerst, iets wat ik me ieder jaar weer voorneem en dus nooit kan waarmaken. Maar coach en ik vonden dat ik wat vaker op de juiste manier voor mezelf mocht opkomen, zonder al rollend met m’n ogen alle vormen van sociaal contact af te kappen. Want dat pastte niet bij de kerstgedachte ofzo.

Aldusch, moeders besloot dat Eerste Kerstdag toch wel leuker was dan de Tweede en ik heb helemaal zelf besloten om kerstavond dit jaar niet te gaan kroegen. Dat was verandering één. Verandering twee kwam in de vorm van een smsje van di papa, met de mededeling dat hij met kerst moest werken en of broerlief en ik een andere dag konden komen eten. Op dat moment maakten mijn neurotransmitters overuren en heb ik wederom helemaal zelf een schema in elkaar geknutseld met daarop wie, wat, waar en vooral wanneer. Ieder jaar weer verheug ik me erop om a la Bridget Jones met m’n fles wijn onder de kerstboom ultieme jank-tv te kijken, in plaats van de herhaling ergens in de lente. Dit jaar zou het er dan eindelijk van komen en ik heb maar een klein vreugdedansje gemaakt, toen niemand keek natuurlijk.

Ik weet dat deze dagen draaien om eten cadeautjes wijn liefde, maar ik zou spontaan een psychose krijgen als ik een vriendje had met ook gescheiden ouders. Vier bezoeken afleggen in twee dagen, welke mafkees doet dat? Omdat dat één van mijn ergste nachtmerries is, laat ik de meeste dates zo rond deze tijd lieflijk verwateren en langzaam doodbloeden. Mijn agenda zit al bomvol en nee, ik wil me niet aanpassen. Volgens de Viva ben ik natuurlijk doodongelukkig met kerst als single vrouw van eind twintig, maar ik heb gewoon dat vriendje vervangen door een fles wijn zonder familie. Problem solved.

Dus ging ik verder fantaseren over mijn ideale kerst. Vroeger, toen ik nog acht kinderen wilde, zag ik mezelf voor de familie de hele dag een compleet kerstmenu in elkaar flansen in een enorm grote keuken in een huis met allemaal kerstmuziek en lampjes en kerstversieringen en wijn. Nu raak ik al de draad kwijt als ik meer dan twee pitten van mijn fornuis nodig heb, en alle taken die beginnen met ‘van tevoren’ sla ik gewoon over in de hoop dat ze niet zo belangrijk zijn. Mijn keuken is net groot genoeg om met twee mensen in te staan en dan nog moet de ander vrezen voor zijn leven als ik iets niet kan vinden. Theoretisch gezien heb ik dus alle vrijheid om op Tweede Kerstdag het prefecte kerstdiner te vernachelen bereiden voor de wijnclub. In het kader van ‘ik heb adhd dus jullie moeten meehelpen’ is ook deze dag vastgelegd, en ik kijk er oprecht naar uit.

Mijn wensenlijstje voor oudjaarsavond is niet zo groot. Het is de enige avond waarop ik apathisch om me heen mag kijken en elke vijf seconden ‘oh kijk, lichtjes’ mag roepen zonder dat iemand me voor gek verklaart. Iedereen houdt die avond de tijd in de gaten dus ook daar hoef ik me niet druk om te maken. Lang geleden heb ik ooit een hele jaarwisseling langs me heen laten gaan door om negen uur ’s avonds mijn bed in te duiken om er de volgende dag nog depressiever uit te komen. Dat nooit meer, hoe dan ook. En aangezien alle vijf leden van de wijnclub vrijgezel zijn, hebben we zo vroeg mogelijk in het jaar deze avond vrijgehouden voor oprechte, niet-gemaakte gezelligheid. Met andere woorden, soms is plannen best wel handig.

Moraal van dit verhaal. Kerst is leuk, stress niet. Toch hoop ik dat er iemand is die even stilstaat bij het feit dat mensen met adhd die stress al ervaren bij het doen van de dagelijkse boodschappen op een dinsdagmiddag in april. Dat wij alle dagen van het jaar een net zo strakke planning moeten aanhouden als iedereen nu. Dat iedereen met de feestdagen van tevoren wil weten waar hij aan toe is en soms geen duidelijkheid krijgt, iets waar wij dagelijks mee kampen. Dat op zaterdagmiddag even naar de stad gaan net zoveel voorbereiding vereist als twee kerstdagen bij elkaar. Maar ook dat diegene ziet dat het geluksgevoel dat je ervaart als je inderdaad allemaal gezellig en liefdevol aan het kerstdiner zit, alle stress en paniek waard was, ook al lijkt het zo ver weg als je als een malle door de supermarkt rent om de laatste gourmetschotel te grijpen. En ten slotte hoop ik op een vorm van begrip als iedereen weer reikhalzend uitkijkt naar de tijd ‘na deze hectische periode’, want die is voor ons nog lang niet in zicht.